De ziekte begint met veranderingen in het gewrichtskraakbeen, waardoor de gewrichtsoppervlakken van de botten verschuiven. Ondervoeding en verlies van elasticiteit leiden tot degeneratie en resorptie ervan, terwijl het botweefsel van de gewrichtsoppervlakken bloot komt te liggen, het glijden wordt belemmerd, de gewrichtsruimte smaller wordt en de biomechanica van het gewricht verandert. Het synoviale membraan dat het gewricht bekleedt en synoviaal vocht produceert (dat het kraakbeen voedt en als fysiologisch smeermiddel fungeert) is geïrriteerd, wat leidt tot een toename van de hoeveelheid ervan in het gewricht (synovitis). Tegen de achtergrond van vernauwing van de gewrichtsruimte neemt het volume van het gewricht af, steekt de synoviale vloeistof uit de achterwand van het gewrichtskapsel en wordt een Becker-cyste gevormd (die, bij het bereiken van een grote omvang, pijn in de fossa knieholte kan veroorzaken).
Het dunne en delicate weefsel van het gewrichtskapsel wordt vervangen door ruw bindweefsel en de vorm van het gewricht verandert. Het periarticulaire botweefsel groeit, er worden osteofyten (pathologische botgroei) gevormd. De bloedcirculatie in de periarticulaire weefsels wordt verstoord, ondergeoxideerde metabolische producten hopen zich daarin op, irriterende chemoreceptoren en er ontstaat een aanhoudend pijnsyndroom. Tegen de achtergrond van veranderingen in de anatomie van het gewricht treedt verstoring van het functioneren van de omliggende spieren op, verschijnen hypotrofie en spasmen en wordt het lopen verstoord. Er treedt een aanhoudende beperking van de bewegingsvrijheid van het gewricht (contractuur) op, soms zo uitgesproken dat alleen wiegende bewegingen (stijfheid) of een volledig gebrek aan beweging (ankylose) mogelijk zijn.
Gonartrose is een vrij veel voorkomende ziekte: het treft 10% van de gehele bevolking van de planeet, en boven de 60 jaar treft het elke derde persoon.
Oorzaken van gonartrose
- Verwondingen aan botten en gewrichten.
- Inflammatoire gewrichtsziekten (reumatoïde, jicht).
- Aandoeningen van het mineraalmetabolisme bij verschillende endocrinopathieën (diabetes mellitus, ziekten van de bijschildklieren, hemochromatose).
- Ziekten van het spierstelsel en neuropathie (ziekte van Charcot).
Naast de belangrijkste redenen zijn er ook ongunstige achtergrondfactoren voor de ontwikkeling van gonartrose, waaronder:
- overgewicht (zet letterlijk druk op de onderste ledematen);
- leeftijd (meestal oudere mensen worden getroffen door de ziekte);
- vrouwelijk geslacht (statistisch gezien worden vrouwen vaker ziek);
- meer sport en professionele fysieke activiteit.
Symptomen van artrose van de kniegewrichten
- Pijn die toeneemt bij lopen en afneemt bij rust.
- Moeilijkheden bij gebruikelijke, fysiologische bewegingen in de gewrichten.
- Een karakteristieke “crunch” in de gewrichten.
- Toename in omvang van gewrichten en hun zichtbare vervorming.
Stadia van gonartrose
Klinische stadia van artrose van het kniegewricht. De ziekte doorloopt verschillende stadia.
- In de eerste fase voelt een persoon slechts een licht gevoel van ongemak of “zwaarte” in de knie, wat verontrustend is bij het lopen van lange afstanden of bij verhoogde fysieke activiteit. Een röntgenonderzoek zal niet informatief zijn: er kan slechts een lichte vernauwing van de gewrichtsruimte worden gedetecteerd, er zullen geen andere veranderingen optreden. Bij het begin van de ziekte wendt een persoon zich niet tot specialisten, waarbij hij niet veel belang hecht aan de symptomen die optreden.
- De tweede fase wordt gekenmerkt door merkbare pijn, waarvan de ernst afneemt met rust. Er treden moeilijkheden op bij het bewegen van de gewrichten en er is een karakteristiek "kraken" hoorbaar tijdens het lopen (van de patiënt hoor je een veel voorkomende uitdrukking in het dagelijks leven: "knieën kraken"). Röntgenfoto's laten een duidelijk zichtbare vernauwing van de gewrichtsruimte en geïsoleerde osteofyten zien.
- Wanneer gonartrose naar de volgende, derde fase gaat, zal de patiënt voortdurend last hebben van pijn, ook in rust, en treedt er een verstoring op in de configuratie van de gewrichten, d.w.z. vervorming, verergerd door zwelling op het moment van ontsteking. Röntgenfoto's tonen een matige vernauwing van de gewrichtsruimte en meerdere osteofyten. In de derde fase zoeken veel mensen al medische hulp, omdat... de kwaliteit van leven aanzienlijk lijdt onder pijn en problemen met normaal lopen.
- De vierde fase gaat gepaard met onverminderde, slopende pijn. Minimale bewegingspogingen worden een moeilijke beproeving voor een persoon, vervorming van de gewrichten is visueel merkbaar en lopen is buitengewoon moeilijk. Röntgenfoto's onthullen significante veranderingen: de gewrichtsruimte is praktisch niet gedefinieerd in de beelden, meerdere grove osteofyten, "gewrichtsmuizen" (fragmenten van verslechterend bot die in de gewrichtsholte vallen) worden onthuld. Dit stadium van gonartrose brengt bijna altijd invaliditeit met zich mee: vaak is de uitkomst van de ziekte een volledige versmelting van het gewricht, de instabiliteit ervan en de vorming van een ‘vals gewricht’.
Wie behandelt artrose van het kniegewricht?
Gekwalificeerde medische zorg voor gonartrose kan aan de patiënt worden verleend door een therapeut, reumatoloog en huisarts, maar deze specialisten behandelen het kniegewricht bij ongecompliceerde artrose. Wanneer synovitis optreedt of de door de therapeut voorgeschreven behandeling niet het gewenste effect geeft, dan kunt u niet zonder de hulp van een orthopedist. In situaties waarin chirurgische zorg nodig is, wordt de patiënt doorgestuurd naar een gespecialiseerde afdeling orthopedie en traumatologie.
Hoe en waarmee artrose van het kniegewricht behandelen?
Momenteel bekende methoden voor de behandeling van artrose van het kniegewricht zijn onderverdeeld in niet-medicinaal conservatief, medicinaal en chirurgisch.
Niet-medicamenteuze methoden
Veel patiënten stellen de vraag: "Hoe artrose van het kniegewricht genezen zonder pillen?" Als we deze vraag beantwoorden, moeten we helaas vaststellen dat gonartrose een chronische ziekte is en niet voor altijd kan worden geëlimineerd. Veel momenteel bestaande niet-farmacologische methoden om deze ziekte te bestrijden kunnen de progressie ervan echter aanzienlijk vertragen en de levenskwaliteit van de patiënt verbeteren, vooral wanneer deze in de vroege stadia van de ziekte worden gebruikt. Als u tijdig een arts raadpleegt en de patiënt voldoende gemotiveerd is om te genezen, is het soms voldoende om negatieve factoren te elimineren. Het is bijvoorbeeld bewezen dat het verliezen van overgewicht de manifestatie van de belangrijkste symptomen van de ziekte vermindert.
Het elimineren van pathologische fysieke activiteit en, in tegendeel, het doen van therapeutische oefeningen met behulp van rationele fysieke programma's vermindert de intensiteit van de pijn. Van oefeningen om de kracht van de quadriceps te verbeteren is aangetoond dat ze vergelijkbare effecten hebben als ontstekingsremmende medicijnen.
Als we artrose van het kniegewricht behandelen, moeten we streven naar goede voeding: producten die grote hoeveelheden dierlijk collageen en chondroïtine bevatten (garnalen, krab, krill), verse groenten en fruit rijk aan plantaardig collageen en antioxidanten zullen de elastische eigenschappen van gewrichtskraakbeen helpen verbeteren, en een passie voor gerookt vlees, marinades, conserveermiddelen, zoete en zoute gerechten versterken daarentegen stofwisselingsstoornissen in het lichaam en de ophoping van overgewicht tot obesitas.
Als we nadenken over wat de meest effectieve behandeling is voor knieartrose, is het de moeite waard om zo'n effectieve behandeling en preventieve methode als orthese te onthouden: het bevestigen van kniebeschermers, orthesen, elastische verbanden en orthopedische inlegzolen verminderen en verdelen de belasting op het gewricht correct, waardoor de intensiteit van de pijn daarin wordt verminderd.
Een uitgebreide behandeling van artrose van het kniegewricht omvat ook de benoeming van zeer effectieve fysieke procedures, zelfs bij gevorderde vormen van de ziekte. Wanneer magnetische therapie op grote schaal wordt gebruikt bij verschillende categorieën patiënten die aan deze ziekte lijden, heeft zij haar effectiviteit bewezen: na slechts een paar procedures neemt de intensiteit van de pijn af, als gevolg van een verbeterde bloedcirculatie, verminderde zwelling en eliminatie van spierspasmen, en neemt de gewrichtsmobiliteit toe. Het effect van magnetische therapie is vooral uitgesproken wanneer zich een actieve ontsteking in het gewricht ontwikkelt: de ernst van het oedeem neemt aanzienlijk af en de symptomen van synovitis nemen af. Niet zo populair, maar niet minder effectief bij de behandeling van het kniegewricht met artrose, zijn fysiotherapiemethoden zoals lasertherapie en cryotherapie (blootstelling aan koude), die een uitgesproken analgetisch effect hebben.
Medicamenteuze behandeling
Niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's), verkrijgbaar in vormen voor uitwendig (verschillende gels, zalven) en systemisch gebruik (tabletten, zetpillen, oplossingen), hebben hun effectiviteit al lang bewezen bij de behandeling van artrose en worden op grote schaal voorgeschreven door artsen. Door ontstekingen op enzymatisch niveau te blokkeren, elimineren ze gewrichtspijn en zwelling en vertragen ze de progressie van de ziekte. Voor vroege manifestaties van de ziekte is lokaal gebruik van deze medicijnen in combinatie met niet-medicamenteuze methoden effectief. Maar bij vergevorderde artrose van de kniegewrichten kun je niet zonder pillen. Er moet aan worden herinnerd dat langdurig systemisch gebruik van NSAID's de ontwikkeling en verergering van ulceratieve processen in het maagdarmkanaal kan veroorzaken en bovendien de functie van de nieren en de lever negatief kan beïnvloeden. Daarom moeten patiënten die langdurig NSAID's gebruiken ook medicijnen worden voorgeschreven die het maagslijmvlies beschermen en regelmatig laboratoriumparameters van het functioneren van inwendige organen controleren.
In het geval van gevorderde, ‘gevorderde’ artrose, wanneer een persoon ondraaglijke pijn ervaart die zelfs in rust niet afneemt, de normale slaap verstoort en niet wordt verlicht door NSAID’s, corticosteroïden en niet-medicamenteuze methoden, is het mogelijk om opioïde pijnstillers voor te schrijven. Deze medicijnen worden alleen gebruikt op recept van een arts, die in elk specifiek geval de wenselijkheid van het voorschrijven ervan beoordeelt.
Chondroprotectors (letterlijk vertaald als “het beschermen van kraakbeen”). Deze naam verwijst naar verschillende medicijnen, verenigd door één eigenschap: een structuurmodificerend effect, d.w.z. het vermogen om degeneratieve veranderingen in het kraakbeen en de vernauwing van de gewrichtsruimte te vertragen. Ze worden geproduceerd in vormen voor zowel orale toediening (glucosamine, chondroïtinesulfaat, piascledine) als voor injectie in de gewrichtsholte (hyaluronaten). Natuurlijk verrichten deze medicijnen geen wonder en ‘groeien’ ze geen nieuw kraakbeen, maar ze kunnen de vernietiging ervan tegenhouden. Om een langdurig effect te bereiken, moeten ze langdurig worden gebruikt, meerdere keren per jaar in reguliere kuren.
Chirurgische behandeling van artrose van de kniegewrichten
Er zijn vaak gevallen waarin de ziekte, ondanks een adequate, uitgebreide behandeling, voortschrijdt, waardoor de kwaliteit van leven van een persoon gestaag afneemt. In dergelijke situaties begint de patiënt vragen te stellen: "wat te doen als de voorgeschreven medicijnen niet helpen bij artrose van het kniegewricht?", "Is een chirurgische behandeling geïndiceerd voor knieartrose?", "Hoe wordt artrose van het kniegewricht operatief behandeld?" Bij het beantwoorden van deze vragen moet worden verduidelijkt dat de indicaties voor chirurgische behandeling van artrose van de kniegewrichten het hardnekkige pijnsyndroom en significante disfunctie van het gewricht zijn, die niet kunnen worden geëlimineerd met behulp van complexe conservatieve therapie.
De meest populaire vorm van chirurgische zorg voor gonartrose is endoprothese, d.w.z. verwijdering van het eigen gewricht met de onmiddellijke installatie van een metalen prothese die deze vervangt, waarvan het ontwerp vergelijkbaar is met de anatomie van het menselijke kniegewricht. Tegelijkertijd is een voorwaarde voor het uitvoeren van dit soort chirurgische behandeling de afwezigheid van grove misvormingen van het gewricht, gevormde “valse gewrichten”, spiercontracturen en uitgesproken spieratrofie.
In het geval van ernstige osteoporose (een significante afname van de botmineraaldichtheid) is endoprothesen ook niet geïndiceerd: het "suikerbot" is niet bestand tegen de introductie van metalen pinnen, en een snelle resorptie van botweefsel zal beginnen op de plaats van installatie, en pathologische fracturen kunnen optreden. Daarom lijkt een tijdige beslissing over de noodzaak om een endoprothese te installeren zo belangrijk: deze moet worden genomen wanneer de leeftijd en de algemene toestand van het menselijk lichaam het nog steeds mogelijk maken om de operatie uit te voeren. Volgens de resultaten van langetermijnstudies is de duur van het effect van endoprothesen, d.w.z. de tijdelijke duur van de afwezigheid van significante motorische beperkingen en het behouden van een behoorlijke kwaliteit van leven, ongeveer tien jaar. De beste resultaten van een chirurgische behandeling worden waargenomen bij mensen van 45-75 jaar oud met een laag lichaamsgewicht (minder dan 70 kg) en een relatief hoge levensstandaard.
Ondanks het wijdverbreide gebruik van knieartroplastiek zijn de resultaten van dergelijke operaties vaak onbevredigend en is het aantal complicaties hoog. Dit komt door de ontwerpkenmerken van endoprothesen en de complexiteit van de chirurgische ingreep zelf (heupvervanging is technisch gezien veel eenvoudiger). Deze omvatten artromedullaire bypass-chirurgie en corrigerende osteotomie. Arthromedullaire shunting is een verbinding van het medullaire kanaal van het dijbeen met de holte van het kniegewricht met behulp van een shunt - een holle metalen buis. Dankzij dit komt vettig beenmerg uit het onderste derde deel van het dijbeen het kniegewricht binnen, voedt het kraakbeen en smeert het, waardoor een aanzienlijke pijnvermindering wordt bereikt.
Wanneer de as van de onderste ledematen verandert (maar met de voorwaarde van een lichte beperking van het bewegingsbereik), is corrigerende osteotomie effectief - kruising van het scheenbeen met correctie van de as, gevolgd door fixatie met een plaat en schroeven in de gewenste positie. In dit geval worden twee doelen bereikt: normalisatie van de biomechanica als gevolg van herstel van de ledemaatas, evenals activering van de bloedcirculatie en het metabolisme tijdens botfusie. En hoewel de geneeskunde vandaag de dag niet in staat is een medicijn aan te bieden dat er voor altijd vanaf komt, of andere manieren om deze ziekte volledig te genezen, kan een gezonde levensstijl, tijdig medische hulp zoeken en het opvolgen van de aanbevelingen van de arts de progressie ervan stoppen.